Portekiz’in başkenti Lizbon’da toplanan AB-Afrika zirvesi anlaşma sağlanmadan sona erdi. AB dönem başkanı Portekiz'in Başbakanı Jose Socrates, Lizbon'da düzenlenen 2. AB-Afrika zirvesinin "tarihte yeni bir sayfa" açtığını söyledi. Ama zirvenin en önemli konusu olan  ve 31 aralık 2007’de sona erecek olan « Ekonomik Ortaklık Anlaşması »’nın yerine önerilen yeni metinle ilgili sert tartışmalar yaşandı ve bir anlaşma sağlanamadı.

Senegal lideri Abdoulaye Wade "Afrika devletleri  ‘Ekonomik Ortaklık Anlaşması’nı reddediyorlar…Bu anlaşmayı artık konuşmuyoruz…. Reddediyoruz, bitti.  Tekrar toplandığımızda, yeniden tartışacağız, AB kendi metnini ortaya koyacak, biz başka bir şey » dedi.

AB tarafından önerilen yeni anlaşma, Afrika ürünlerinin Avrupa'ya serbestçe girebilmesi karşılığında Afrika ülkelerinden pazarlarını Avrupa ürünlerine tamamen açmasını öngörüyor.

Afrika Birliği Komisyonu Başkanı Alpha Oumar Konaré,  AB’nin baskısına tepki göstererek  "Geçmiş anlaşmalara bakılınca, müzakereleri hızlandırmanın bize kâr getirmeyeceği görülüyor. Adil anlaşmalar için zaman gerek. Artık sadece hammadde ihraç edip ithalat pazarı olmayı kabul etmeyeceğiz" dedi.

27 Avrupa ve 53 Afrika ülkesinin katıldığı 2. AB-Afrika zirvesinde AB, Afrika'da Çin'in giderek artan etkisine karşı durumu dengelemek istiyordu. Afrika ile ticari ilişkilerini giderek geliştiren ve yatırımlarını artıran Çin, geçen yıl Afrikalı liderlerle bir zirve düzenlemişti.

Almanya başbakanı Merkel, konunun 14 aralık AB zirvesinde yeniden ele alınacağı açıkladı ve Anlaşmanın bitmesinin ticari ilişkilere zarar vermeyeceğini açıkladı.

İngiltere Başbakanı Gordon Brown, Zimbave başkanı katıldığı için zirveyi boykot ederek Lizbon’a gelmemişti. Almanya başbakanı Merkel’in « Mugabe Afrikanın yeni imajına zarar veriyor. Ülkesinde büyük insan hakları ihlelleri vardır » şeklindeki açıklaması üzerine Robert Mugabe, Zirvede yaptığı konuşmada « Avrupa’nın Siyah kıtaya insan hakları ve iyi yönetim konusunda vereceği bir ders yoktur » dedi. « İnsan haklarıyla ilgili Afrika’nın özgürce oluşturduğu kendi gündemi vardır.

Merkel’in açıklamalarını ve Gordon Brown ve AB’nin tutumunu « küstahça » olduğunu belirten Mugabe « İngiltere ve ABD hükümetimizi değiştirmek istiyor…Buna hayır diyoruz. Kendi geleceğimizi özgürce belirleme hakkımız vardır. Zimbave hiç bir zaman sömürge olmayacaktır » dedi.

2002`den beri seçimlere hile karıştırdığı gerekçesiyle Mugabe’nin AB ülkelerine girişi yasaklanmıştı

AB, Mugabe’nin zirveye katılmasına karşı çıkmış ama Afrikalı liderler, kıtada bağımsızlığı nsimgesi olan Mugabe’nin zirveye katılmasında diretmişlerdi.

Ali Rıza TAŞDELEN

10 ARALIK 2007