|
 ULAKBİM yakın geçmişte “Türkiye Bilimsel yayın Göstergeleri (I) adı altında 1981-2006 yılları arasında dünyada ve Türkiye’de yapılan bilimsel makale üretimini
Prof. Dr. İbrahim ORTAŞ, Çukurova Üniversitesi, iortas@cu.edu.tr ULAKBİM yakın geçmişte “Türkiye Bilimsel yayın Göstergeleri (I) adı altında 1981-2006 yılları arasında dünyada ve Türkiye’de yapılan bilimsel makale üretimini ve buların atıf sayısı ve etki değerlerini belgeleyen bir kitap yayınladı. Kitap İ. Hakkı DEMİREL, Cem SARAÇ ve Elif Aytek GÜRSES tarafından hazırlanmıştır. ÜLAKBM Tarım, Veteriner ve Biyoloji Bilimleri veri tabanı üyesi olarak ULAKBİM daire başkanı Sayın Prof. Dr. Cem Saraç bey tarafından bizlere de bir kitap verildi. Orhan Bursalı 23 Kasım 2007 tarihli CBT dergisinin sayı 1079’daki köşesinde konuyu duyurdu. Kitap yalnızca THOMSON-IS tarafından taranan dergilerde yayınlanan makaleleri ülkeler ve ağırlıklı olarak da ülkemizdeki üniversiteler tarafından bilim disiplinlerine göre yapılan çalışmaları hiçbir yorum yapılmadan tablolar halinde sunulmuştur. Kitap, 7 bölümden oluşuyor, her bölüm kendi içinde karşılaştırmalı veri tablolarından oluşmaktadır. Birinci bölümde Türkiye'deki Bilimsel Yayın Göstergeleri ve Türkiye dahil 28 ülke ile yayın sayısı, bilime katkı oranı, toplam atıf sayısı karşılaştırmalı durum tablosu oluşturulmuştur. Diğer bölümlerde Türkiye’deki üniversitelerin bilim dallarına göre yayınladıkları bilimsel yayınlar ve her bilim dalına ilişkin yıllar itibarı ile yayın sayıları ve atıf değerleri gösterilmiştir. Kitabın genel özeti: Birinci bölümde 1981-2006 yılları arasını kapsayan bu çalışmada Türkiye'nin hem uluslararası hem de ülke içi bilimsel yayın durumu karşılaştırılmıştır. Dünyanın genel durumu Tablo 1.1’da görüldüğü gibidir. Tablo 1.1. Türkiye dahil 28 ülke ve Latin Amerika, Asya-Pasifik (Japonya dahil), Asya-Pasifik (Japonya hariç), Avrupa Birliği, OECD ülkeleri ve bütün ülkelere ait (Dünya Toplamı), 1981-2006 yıllan arasındaki toplam Yayın Sayısı (Y! Katkı Oranı (KO), Toplam Atıf Sayısı (TAS) ve Etki Değeri (ED) verileri. Ülkeler | Yayın Sayısı | Katkı Oranı(%) | Toplam Atıf Sayısı | Etki Değeri | | ABD. | 5.861.401 | 36,01 | 123.847.576 | 21,13 | | İngiltere | 1.443.131 | 8,87 | 24.893.165 | 17,25 | | Japonya | 1.371.470 | 8,43 | 16.530.172 | 12,05 | | Almanya | 1.318.796 | 8,1 | 18.496.102 | 14,02 | | Fransa | 956.191 | 5,87 | 13.466.609 | 14.08 | | Kanada | 771.300 | 4,74 | 12.680.206 | 16,44 | | İtalya | 588.009 | 3,61 | 7.558.269 | 12,85 | | Çin Halk Cumhuriyeti | 478.737 | 2,94 | 2.524.807 | 5,27 | Avustralya | 428.358 | 2,63 | 6.109.868 | 14,26 | Hindistan | 405.785 | 2,49 | 2.008.846 | 4,95 | Hollanda | 383.149 | 2,35 | 6.840.392 | 17.85 | İspanya | 375.133 | 2,3 | 3.832.993 | 10,22 | İsveç | 308.197 | 1,89 | 5.722.457 | 18,57 | İsviçre | 274.392 | 1,69 | 5.658.730 | 20.62 | | İsrail | 197.446 | 1,21 | 2.903.772 | 14,71 | | Polonya | 190.683 | 1.17 | 1.352.491 | 7,09 | | Brezilya | 168.022 | 1,03 | 1.381.837 | 7.03 | | Finlandiya | 137.856 | 0,85 | 2.135.932 | 15.49 | | Avusturya | 130.651 | 0,8 | 1.710.202 | 13,09 | | Norveç | 100.975 | 0,62 | 1.447.127 | 14.33 | | TÜRKİYE | 98.186 | 0,6 | 428.642 | 4,37 | Yunanistan | 86.711 | 0,53 | 688.794 | 7,94 | Meksika | 77.747 | 0.48 | 585.358 | 7,53 | Arjantin | 72.574 | 0,45 | 586.039 | 8,08 | Portekiz | 49.039 | 0,3 | 425.462 | 8,68 | Şili | 37.388 | 0,23 | 351.619 | 9,4 | İran | 24.995 | 0,15 | 95.205 | 3,81 | | Venezüella | 16.678 | 0,1 | 141.474 | 8,48 | | | | | | | | Latin Amerika | 406.234 | 2,5 | 3.106.577 | 7,65 | | Asya-Pasifik (Japonya hariç) | 1.840.399 | 11.31 | 14.411.698 | 7,83 | | Asya-Pasifik | 3.161.514 | 19.42 | 30.461.688 | 9.64 | | Avrupa Birliği | 5.904.142 | 36,27 | 82.003.203 | 13,89 | | OECD Ülkeleri | 12.833.766 | 78,85 | 207.511.166 | 16,17 | | Dünya Toplamı | 16.276.861 | 100 | 235.101.933 | 14,44 |
Kitap dünyadaki değişik ülkelerin bilimsel yayın ve bu yayınların toplam atıf sayısı ve etki değerlerini de işlemiş. Türkiye’nin 25 yıl içinde ürettiği makale sayısı diğer ülkeler ile karşılaştırıldığında bazı ilginç sonuçlar ortaya çıkmaktadır. Türkiye 25 yılda 98 186 makale üretti ve ürettiği toplam makale sayısı ile Dünyada 21. sırada bulunuyor. Dünya bilimsel makalelere katkı oranı % 0.6, toplam atıf sayısı 428.642, etki değeri de 4,37. Diğer ülkelerin genel durumu ise, ABD'nin yayını 5.861.401; İngiltere 1.443.131; Japonya’nın 1.371.470; Almanya 1.318.796 ile milyon düzeyinde makale üretirken, nüfus olarak bizden çok küçük olan Finlandiya 137.856; Avusturya 130.651 ve Norveç 100,.975 makale ile bize en yakın sayıda makale üretmişlerdir. Türkiye tabloda da görüleceği gibi bizi Yunanistan, Meksika, Arjantin ve Portekiz izliyor. Ancak bu ülkeler bizden daha az yayın yapmalarına karşın aldıkları toplam atıf sayısı ve etki değeri yönünden bizden daha yüksek değerlere sahiptirler. Bu da bizim ürettiğimiz makalelere olan ilginin bizden daha az makale üreten ülkelere göre daha düşük düzeyde değerlendirildiğini gösteriyor. Tartışmasız OECD ve Avrupa Birliği ülkeleri çok farklı olarak bilimsel makale üretmektedirler. Bu ülkelerin tamamının ortak özelliği GSMH dan %2’nin üzerinde bilime katkı yapmalarıdır. Bu ülkelerin yaptıkları yayın yapısı ile GSMH’dan ayıldıkları pay arasında da doğrudan bir ilişkinin bulunmasıdır. Bilim Dallarına Göre Türkiye'de Üretilen Bilimsel Makaleler Kitapta 24 bilim dalı ve onların altındaki 106 alt bilim dalındaki yayın sayıları da yıllar bazında genel ve üniversiteler ayrımında verilmiştir. Kitapta tek tek kurumlar bazında bilim dallarına göre yayınları da incelemek mümkün. Tablo 3.2’deki veriler, ülkemizin kendi içinde ürettiği makalelerin üçte biri yalnızca klinik tıp alanında yayınlanmış. Tıbbın diğer alanları da tabloya katıldığında neredeyse yarısı sağlık bilimleri alanında yapılmış oluyor. Temel bilimler içinde Kimya bilimi biraz öne çıkıyor, sonra fizik ve biyoloji geliyor. Matematikte 25 yılda 1.197 makale üretmiştir. Mühendislik gibi Türkiye'nin en önemli öncü üç teknik üniversitesindeki onlarca alan itibarı ile toplam 10 bin yayın üretilmiştir. Sosyal bilimlerde maalesef dökülüyoruz. Kitaptaki tabloya bakınca gerçi sosyal bilimlerde yayın yapmanın zor olduğunu biliyordum ancak açıkçası ilk defa bu kadar zayıf olduğumuzu fark ettim. Tablo 3.2’nin ilginç bir özelliği de, Türkiye'de bütün bilim dallarında kendine atıflar dahil ve hariç olmak üzere, atıf yapılan yayın sayıları ve atıf sayılarının listeleri verilmiş.Kendine atıf dahil toplam 98.024 yayın yapılmış ve toplam 428.640 atıf yapılmış.Kendine atıf hariç, toplam 64.031 yayın yapılmış ve bu yayınlarda 112.705 atıf almıştır. İlginç olanı kendine atıf yapılan yayın sayısı 64.031 ve atıf sayısı112.705’e yani yayınlara alınan (saf) atıflar, üçte bir oranına iniyor olmasıdır. Bu durum ülkemizde yayınlanan makaleler olan yayınların daha az ilgi gördüğünü belirtiyor. Tablo 3.2 bütün üniversiteleri 24 bilim dalında toplam yayın ve atıf sayısı ile etki değeri yönünden karşılaştırmıştır. Tablolar düzenlenirken bazı alanlar alt disiplinler yönünden ayrılırken bazıları birlikte tutulmuş. Örneğin Ziraat bilimler ile Bitki ve hayvan bilimleri aynı alana hitap ediyor. Alt bilim dallarının da hanginin hangi alanda değerlendirildiği bilinmiyor. Buna bezer mühendislik ve tıp bilimi altındaki bazı alanlar ayrıştırmış olması etki değerinin alanın net belirlenmesini engellemektedir. Tablo 3.2. Türkiye'nin 1981 -2006 döneminde 24 ayrı Bilim Dalı bazında "Kendine Atıflar Dahil" ve "Kendine Atıflar Hariç yapılan toplam YS, AS ve ED verileri. Burada verilen Yayın Sayısı değerleri sadece atıf yapılan yayınların sayısını göstermektedir. | TÜRKİYE (1981-2006 DÖNEMİ) | | | Bilim Dalları | Kendine Atıflar Dâhil Yayın Atıf Etki Sayısı Sayısı Değeri | Kendine Atıflar Hark Yayın Atıf Etki Sayısı Sayı) Değeri | | | Bilgisayar Bilimleri | 727 | 1.625 | 2,24 | 511 | 458 | 0.90 | | | Bitki ve Hayvan Bilimleri | 5.040 | 13.791 | 2.74 | 3.508 | 2.601 | 0,74 | | | Biyoloji ve Biyokimya | 4.310 | 25.127 | 5.83 | 2.463 | 5.289 | 2.15 | | | Eğitim | 137 | 170 | 1.24 | 125 | 11 | 0.62 | | | Ekoloji/Çevre | 2.969 | 11.903 | 4.01 | 1.833 | 2.885 | 1,57 | | | Farmakoloji | 3.143 | 17.587 | 5,60 | 1 626 | 4.269 | 2.63 | | | Fizik | 7.359 | 39.435 | 5,36 | 347 | 4.040 | 1.16 | | | Hukuk | 14 | 1 | 0,07 | 13 | 0 | 0.00 | | | İktisat ve İstetme | 1.050 | 3.243 | 3,09 | 759 | 1.203 | 1,58 | | | İmmünoloji | 570 | 4.195 | 7.36 | 379 | 1.008 | 2,66 | | | Kimya | 13.118 | 71.515 | 5,45 | 5.798 | 7.700 | 1,33 | | | Klinik Tıp | 38.138 | 150.689 | 3.95 | 30 155 | 66.999 | 2,22 | | | Malzeme Bilimleri | 3.786 | 14.283 | 3,77 | 2.196 | 2.758 | 1,26 | | | Matematik | 1.147 | 2.649 | 2,21 | 747 | 498 | 0.67 | | | Mikrobiyoloji | 896 | 5.872 | 6.55 | 489 | 1.203 | 2,46 | | | Moleküler Biyoloji ve Genetik | 1, 076 | 16.074 | 14,94 | 524 | 1 497 | 2.86 | | | Mühendislik Bilimleri | 10.346 | 32.891 | 3.18 | 6.341 | 6.899 | 1.09 | | |
|
